Franja Jenč bio je jedan od najplodnijih zemunskih graditelja na prelazu iz 19. u 20. vek. Projektovao je kuće i izvodio radove prema planovima drugih arhitekata. Tokom dugog života učestvovao je u izgradnji oko stotinu objekata, najviše u Zemunu.
Njegovo delo može se upoznavati šetnjom Glavnom, Svetosavskom ili Bežanijskom ulicom. Iza fasada, balkona i ukrasa starih kuća stoje i rad graditelja i odluke njihovih naručilaca.
Od zidarskog zanata do samostalnog graditelja
Franja Jenč rođen je u Zemunu 20. marta 1867. godine, u porodici zemunskog zidarskog majstora. Graditeljstvo je, praktično, upoznao još kao dete.
Posle školovanja i prvih godina provedenih uz zanat, 1889. odlazi u Salzburg. Danju je radio zidarske poslove, a uveče slušao predavanja u tehničkoj građevinskoj školi. Pet godina kasnije u Zagrebu je položio ispit za ovlašćenog građevinskog majstora i stekao pravo da samostalno projektuje i vodi građevinske poslove.
U Zemun se vratio u vreme obnove starog građevinskog fonda. Trgovci, zanatlije i građanske porodice podizali su reprezentativne kuće, a Jenč je postao jedan od graditelja koji su oblikovali taj novi izgled grada.
Zemun je postajao grad velikih fasada
Njegova najplodnija faza počela je poslednjih godina 19. veka. Jedan od prvih važnih projekata bila je sopstvena porodična kuća u Svetosavskoj ulici broj 19, završena 1895. godine.
Kuće u Glavnoj, Gospodskoj, Bežanijskoj, Dubrovačkoj i drugim ulicama dobijale su bogate fasade, balkone, erkere, dekorativne vence i ornamente. Među poznatijim su kuće Magdalene Osvald, Katarine Marković, Jelene Jovanović i apotekara Štrajma.
U početku su njegove zgrade nosile elemente neorenesanse, baroka i klasicizma. Početkom 20. veka na fasadama se sve više pojavljuju talasaste linije, biljni ornamenti i druga obeležja secesije. Kasnije dekoracija postaje mirnija, a građevine jednostavnije i bliže modernoj arhitekturi.
Zato šetnja pored njegovih kuća danas gotovo izgleda kao kratka lekcija iz istorije evropske arhitekture.
Nije samo projektovao – on je gradio Zemun
Jenč je bio graditelj i građevinski preduzimač: samostalni projektant, ali i izvođač tuđih planova.
Neke kuće projektovao je sam, dok je kod drugih sprovodio zamisli drugih arhitekata. Tako je, između ostalog, učestvovao u izgradnji Zemunske pošte, Devojačke škole u Gradskom parku, Srpskog doma i drugih važnih objekata.
Za Zemunsku poštu iz 1896. godine planove je potpisao gradski inženjer Dragutin Kapus, dok je građevinske radove izveo Franja Jenč.
Krajem 19. i početkom 20. veka Zemun se širio, dobijao električnu energiju, nove škole, javne ustanove i reprezentativne građanske kuće. Jenč je bio uključen u veliki deo tog građevinskog talasa.
Treba ga razlikovati od sina, arhitekte Franje F. Jenča (1897–1976). Dela mlađeg Jenča ne pripadaju biografiji graditelja rođenog 1867. godine.
Graditelj koji je nadživeo čitavu epohu
Njegov život obuhvatio je čitav vek zemunske istorije.
Rođen je 1867. godine, dok je Zemun bio deo Habzburške monarhije. Doživeo je Austro-Ugarsku, Prvi svetski rat, Kraljevinu Jugoslaviju, Drugi svetski rat i socijalističku Jugoslaviju.
Umro je u Zemunu 15. novembra 1967. godine, u 101. godini života.
Grad u kojem je umro izgledao je drugačije od grada u kojem je rođen. Ipak, mnoge kuće koje je projektovao ili gradio ostale su deo prepoznatljivog lica starog Zemuna.
Franja Jenč ušao je u istoriju tako što je gradio svoj grad.