OŠ „Rade Končar“ u Zemunu počela je da radi 13. septembra 1962. godine, u novoj zgradi u Zlatiborskoj ulici 44, na Jelovcu. Datum i adresu navodi njen školski program iz 2018. godine.
Istorija škole vezana je za posleratno širenje Zemuna i uređivanje Jelovca, danas prepoznatljivog dela Kalvarije. Uz nastavu i školsko dvorište, u toj priči mesto imaju omladinske brigade i kasnije akcije uređenja naselja.
Jelovac i omladinske brigade
Školski program Jelovac opisuje kao „travnato brdašce“. Veza škole i parka nije samo u nazivu naselja: dokument beleži da se dvorište oslanja na Jelovac i da ga škola koristi za svoje aktivnosti.
O omladinskoj radnoj akciji „Zemun“ pisao je Milorad Kozlovački, nekadašnji predsednik Opštinskog komiteta Saveza omladine Zemun. Prema njegovom osvrtu objavljenom 1. aprila 2022, akcija je od 1962. do 1965. okupila 15 brigada sa oko 1.450 brigadira, uz približno 300.000 radnih sati. Među navedenim poslovima bili su sanacija Jelovca, uređenje naselja Sutjeska, gradski stadion, rekonstrukcija Zadrugarske ulice i radovi na školi „Rade Končar“.
Iste 1962. godine počela je da radi i OŠ „Lazar Savatić“ na Keju oslobođenja. Jedna škola podignuta je uz Dunav, druga na Jelovcu: dva različita dela Zemuna dobila su nove školske zgrade u istoj godini.
Učionice, dvorište i školske službe
U školskom programu za 2018/2019–2021/2022. opisani su učionice i kabineti, biblioteka, fiskulturna sala, ograđeno dvorište i sportski tereni. Dokument govori o uslovima rada mnogo decenija nakon otvaranja, a ne o nepromenjenoj opremi iz 1962.
U sastavu škole navodi se i zubna ambulanta. Školski prostor tako povezuje nastavu, fizičko vaspitanje, kulturne aktivnosti i deo zdravstvene zaštite učenika. Dvorište i park Jelovac daju tom radu i neposredan prostor na otvorenom.
Ime Rade Končara
Škola nosi ime Radeta Končara (1911–1942), metalca, člana KPJ i jednog od organizatora antifašističkog pokreta u Hrvatskoj. Prema Hrvatskom biografskom leksikonu, ranjen je i uhapšen u Splitu u novembru 1941. Italijanski Specijalni sud u Šibeniku osudio ga je na smrt 21. maja 1942, a sutradan je streljan.
Datum 22. maj škola obeležava kao svoj Dan škole, što je navedeno i u njenom prikazu Radeta Končara.
Kako su prolazile decenije, za generacije učenika naziv „Rade Končar“ sve manje je predstavljao samo istorijsko ime, a sve više njihovu školu na Jelovcu.
Kada škola postane deo naselja
U svom predstavljanju škole ustanova navodi da deo nekadašnjih učenika danas radi u njoj i da bivši đaci upisuju svoju decu u istu školu. Nastava, sportske i kulturne aktivnosti tako povezuju različite generacije stanovnika ovog dela Zemuna.
Menjao se i Jelovac. Nekadašnje travnato brdašce okružile su kuće, zgrade i saobraćajnice, ali je zelena površina pored škole opstala kao mala oaza naselja.
Grad Beograd je 30. oktobra 2024. objavio vest o akciji brigade „Branko Pešić“ u parku Jelovac. Organizaciju učenika Zemunske gimnazije i Saobraćajno-tehničke škole podržali su brigadiri veterani i JKP „Zelenilo – Beograd“. Uklanjali su otpatke, farbali klupe i rekvizite za igru, uz podsećanje na sanaciju parka 1962. i 1963.
Na uređenju istog parka zajedno su radili mladi i veterani, povezujući savremenu akciju sa sećanjem na ranije brigade.
Škola u istoriji Jelovca
Otvaranje 1962, rad omladinskih brigada i kasnije uređenje parka povezuju školu sa istorijom njenog susedstva. Zgrada u Zlatiborskoj 44 ostaje mesto na kojem se ta gradska priča nastavlja kroz obrazovanje novih generacija.