Veslanje zauzima posebno mesto u sportskoj istoriji Zemuna. Klupski dom na Dunavu, čamci koje su koristile brojne generacije i ljudi koji su slobodno vreme posvećivali treninzima oblikovali su jednu od dugotrajnih gradskih sportskih tradicija.
Klub poznat pod imenom „Galeb“ prolazio je kroz promene naziva, pokrovitelja i uslova za rad. Iza tih promena ostajali su veslači, treneri i sportski radnici koji su održavali vezu između predratnog kluba i posleratnih generacija.
Ovaj pregled prati obnovu zemunskog veslanja posle Drugog svetskog rata i razvoj kluba do kraja XX veka.
Obnova kluba posle rata
Veslački klub obnovio je rad 1945. godine u okviru sportskog društva „Maksim Divnić“. Već iste godine društvo i klub promenili su ime u „Sremac“, a u jesen 1946. poneli su naziv „Jedinstvo“.
U obnovu rada uključili su se brojni predratni članovi. Njihovo iskustvo bilo je važno za ponovno organizovanje treninga, održavanje čamaca i okupljanje novih veslača.
Posle izdvajanja iz sportskog društva, klub je prešao pod pokroviteljstvo fabrike „Ikarus“ i od 1949. godine nastupao pod njenim imenom.
U prvim posleratnim godinama postavljeni su temelji budućih uspeha. Pored sportskog rada, veliki zadatak bilo je uređivanje prostora potrebnog za svakodnevni život kluba.
Novi dom na obali Dunava
Posle višegodišnje gradnje, uglavnom dobrovoljnim radom članova, novi klupski dom završen je 1955. godine na mestu ranijeg.
Za veslački klub takav prostor imao je veliki značaj. U njemu su čuvani čamci i oprema, pripremani treninzi i organizovan rad sa članovima. Istovremeno je bio mesto okupljanja ljudi koji su veliki deo života provodili uz Dunav.
Izgradnja doma predstavljala je zajednički poduhvat klupske zajednice i važan oslonac za dalji razvoj veslanja u Zemunu.
Prve posleratne državne titule
Zemunski klub rano se svrstao među uspešnije veslačke kolektive u Srbiji.
Prve posleratne državne prvake dobio je 1950. godine. Tonica Albaneže osvojila je titulu u skifu za seniorke, a Miroslav Paripović u istoj disciplini među juniorima. Paripović je juniorski uspeh ponovio i naredne dve godine.
Velike zasluge za ove rezultate imao je trener Jaroslav Laštavica. Klub je napustio 1953. godine, a kasnije nastavio uspešan stručni rad i jedno vreme obavljao dužnost saveznog kapitena.
Njegov posao u Zemunu preuzeo je dotadašnji veslač Toma Grego, čije će ime ostati povezano sa narednim decenijama klupske istorije.
Toma Grego i generacije zemunskih veslača
Toma Grego posvetio je najveći deo svog slobodnog vremena veslanju i radu sa takmičarima. Kao trener ostao je u klubu do 1992. godine, kada se vratio u rodni Omišalj na Krku.
Tokom njegovog dugog angažovanja smenjivale su se generacije veslača, a klub je osvajao brojne trofeje i državne titule. U radu sa juniorima jedno vreme pomagao mu je Asim Burina.
Jedan od ranih uspeha Gregovog trenerskog perioda bila je titula državnog prvaka koju je 1955. osvojio juniorski četverac sa kormilarom. Posadu su činili Milorad Radovanović, Mirko Vejin, Petar Lužajić i Dušan Banović, sa kormilarom Josipom Tomičićem.
Grego je postao jedna od ključnih ličnosti zemunskog veslanja. Njegov doprinos ogledao se u rezultatima, ali i u dugotrajnom radu kojim je klub dobijao nove posade i takmičare.
Godine pod imenom Mladost
Veslački klub pristupio je 1957. godine novoosnovanom sportskom društvu „Mladost“ i preuzeo njegovo ime.
Upravu su uglavnom činili nekadašnji aktivni veslači. Poznavali su potrebe kluba i nastojali da obezbede sredstva za treninge, opremu i takmičenja.
Pojedini zemunski sportski radnici imali su značajne uloge i izvan matičnog kolektiva. Radovan Gaga Devrnja bio je predsednik Veslačkog saveza Srbije i član predsedništva Veslačkog saveza Jugoslavije. Kao međunarodni sudija učestvovao je na olimpijskim igrama, svetskim i evropskim prvenstvima.
Živko Žika Burmaz takođe je obavljao funkcije u veslačkim savezima i sudio na velikim takmičenjima. Ivan Brandajs bio je dugogodišnji sekretar Veslačkog odbora pri Savezu sportova Beograda.
Njihov rad povezivao je zemunski klub sa širim veslačkim organizacijama i doprinosio njegovom ugledu.
Povratak imena Galeb
Na četrdesetpetogodišnjicu rada, 1973. godine, klub je istupio iz sportskog društva „Mladost“ i vratio prvobitno ime „Galeb“.
Nastavio je samostalno delovanje, a ubrzo su usledili novi veliki rezultati.
Godine 1975. dve posade osvojile su državne titule u četvercu skulu. U seniorskoj konkurenciji pobedili su Dragan Vuković, Eugen Vagner, Miodrag Kešelj i Davor Kirinčić. Juniorsku šampionsku posadu činili su Radivoje Vučković, Nikola Stanojević, Žarko Suvačarev i Ranko Gičević.
Nove generacije nastavile su da dopunjuju klupske vitrine. Vladimir Ivošević i Nebojša Ković osvojili su 1987. godine juniorsku titulu državnog prvaka u dvojcu bez kormilara.
Finansiranje i očuvanje klupskog doma
Od 1985. do 1989. godine klub je nastupao pod imenom „Ikarus – Galeb“, prema tadašnjem sponzoru.
Po završetku te saradnje ponovo se otvorilo pitanje finansiranja. Klub je deo prostora izdavao kako bi obezbedio sredstva za rad, najpre za štamparsku, a kasnije za ugostiteljsku delatnost.
Važan korak napravljen je 1995. godine, kada je „Galeb“ uspeo da uknjiži klupski dom kao svoje vlasništvo.
Očuvanje prostora na Dunavu bilo je presudno za kontinuitet rada. Bez mesta za čamce, opremu i pristup vodi, opstanak veslačkog kluba bio bi znatno teži.
Nova trenerska etapa
Zoran Vidaković angažovan je za trenera 1989. godine. Toma Grego ostao je uz njega kao pomoćnik do odlaska iz Zemuna.
Rezultati novog stručnog rada ubrzo su postali vidljivi. Milivoj Zelić osvojio je 1990. titulu državnog prvaka u skifu za lake seniore, a u istoj disciplini zauzeo je i treće mesto na Balkanijadi.
Uz podršku uprave na čelu sa Draganom Veselinovićem, Vidaković je 1992. godine usmerio težište rada na mlađe kategorije.
Takva odluka donela je niz uspeha. Klub je stvarao takmičare od pionirskog uzrasta, a njihove pobede obeležile su značajan deo poslednje decenije XX veka.
Pet uzastopnih titula u pionirskom skifu
Od 1993. do 1997. godine veslači „Galeba“ pet puta uzastopno osvajali su državno prvenstvo u skifu za pionire.
Bojan Steković bio je prvak 1993, Novak Vukašinović 1994. i 1995, Đorđe Milenković 1996, a Miloš Janča 1997. godine.
Milenković je 1996. osvojio i pionirsku državnu titulu u ergometrijskom veslanju.
Uspešan je bio i pionirski četverac sa kormilarom. Državnu titulu 1994. osvojili su Nikola Diklić, Goran Dujković, Miloš Milojčić i Vladimir Pirc, sa kormilarom Jovom Maleševićem.
Naredne godine isti uspeh ponovili su Uroš Zečević, Marko Savović, Milutin Stefanović i Petar Radojković, sa kormilarom Mladenom Nijemčevićem.
Ovi rezultati pokazali su koliko je rad sa početnicima i mlađim takmičarima bio važan za budućnost kluba.
Reprezentativci i nastavak rada sa mladima
Deo talentovanih veslača nastavljao je karijeru u beogradskim klubovima, dok su drugi ostajali u „Galebu“ i prelazili u starije takmičarske kategorije.
Među uspešnim reprezentativcima bio je Marko Veselinović, koji je 1995. godine u četvercu skulu osvojio zlatnu medalju na Balkanijadi u Janjini.
Trenerski posao preuzeo je 1997. Aleksandar Jasinski, nastavljajući usmerenje ka mlađim selekcijama. Do kraja veka klub je vodio i Darko Mitrović.
Važnu ulogu imala je škola veslanja pod rukovodstvom Milivoja Zelića. Kroz nju su novi članovi upoznavali sport i pripremali se za prve takmičarske nastupe.
Regate i klupski jubileji
„Galeb“ je bio i organizator veslačkih takmičenja.
Povodom 65 godina rada kluba, 1993. godine u Zemunu je održana regata Podunavskog kupa. Prema Najholdovom tekstu, bilo je to prvo veslačko takmičenje u Zemunu posle 17 godina.
Naredne godine klub je na Adi Ciganliji organizovao međunarodnu regatu. Takmičenja su priređivana i u narednim sezonama, a 1998. svečano je obeleženo sedam decenija rada.
Ovi događaji okupljali su aktivne veslače, veterane i prijatelje kluba, povezujući takmičarski život sa sećanjem na ranije generacije.
Galeb kao deo života na Dunavu
Istoriju „Galeba“ čine državne titule, regate i reprezentativni nastupi, ali i svakodnevni poslovi koji su omogućavali da klub opstane.
Članovi su gradili dom, održavali čamce, obučavali početnike i pronalazili načine da nastave rad u godinama oskudice. Treneri poput Tome Grega provodili su decenije uz takmičare, prenoseći znanje generacijama koje su dolazile.
Zato priča o zemunskom veslanju pripada i istoriji gradskog života na Dunavu. Klupski dom, ponton i čamci bili su mesta odrastanja, rada i prijateljstava koja su trajala mnogo duže od jedne takmičarske sezone.
Izvor: tekst Branka Najholda