Sport je u drugoj polovini XX veka zauzimao važno mesto u svakodnevnom životu Zemuna. Na gradskim igralištima, u školskim dvorištima, fabričkim klubovima i na Dunavu stasavale su generacije sportista koje su osvajale domaće titule i nastupale za državnu reprezentaciju.
Iza njihovih uspeha stajali su treneri, nastavnici fizičkog vaspitanja, sportski radnici i brojni članovi klubova. Njihovim zalaganjem sport je postao mesto okupljanja, druženja i odrastanja mnogih Zemunaca.
Ovaj pregled prati obnovu i razvoj sportskog života u Zemunu od završetka Drugog svetskog rata do kraja XX veka.
Obnova sportskog života
Sportski život u Zemunu obnovljen je odmah po završetku rata. U okviru posleratne reorganizacije ugašeni su dotadašnji klubovi i osnivani novi, često povezani sa fabrikama, ustanovama i omladinskim organizacijama.
Po tadašnjem modelu organizovanja fizičke kulture, sportska društva trebalo je da pod jednim imenom okupljaju klubove različitih disciplina. U Zemunu su takvi pokušaji u početku uglavnom bili kratkog veka.
Fuzijom fiskulturnih društava „Sparta“ i „Sremac“ nastalo je 1946. godine sportsko društvo „Jedinstvo“, koje je okupljalo sedam klubova. Fudbal je u njemu imao vodeću ulogu, dok se zajednički rad ostalih grana postepeno gasio. Društvo se formalno vodilo do 1954. godine, iako je ranije izgubilo prvobitnu organizacionu celinu.
Ni druga sportska društva osnovana tokom prvih posleratnih godina, među njima „Ikarus“, „Naša krila“, „Lokomotiva“ i „Zmaj“, nisu se dugoročno održala u prvobitnom obliku. Njihovi pojedinačni klubovi nastavljali su rad, menjali imena, spajali se ili prestajali da postoje.
Mladost kao zajedničko ime
Trajniji oblik povezivanja klubova ostvaren je 1957. godine, osnivanjem sportskog društva „Mladost“. Ono je okupilo već postojeće klubove iz više disciplina, ali bez fudbala.
U početku je društvo delovalo povezano i predstavljalo važan oslonac zemunskog sporta. Kasnije su pojedini klubovi istupali, drugi pristupali, a zajednički rad je slabio. Do kraja veka ime društva se održalo, ali su njegovi klubovi u velikoj meri vodili zaseban sportski i organizacioni život.
Posebnu ulogu imala je i Narodna tehnika, u čijem su sastavu jedno vreme delovali kajakaški klubovi, aero-klub i auto-moto klub.
Organizovanje sporta u opštini
Razvoj klubova pratile su promene u organizacijama koje su povezivale i podržavale sport na opštinskom nivou.
Pri Gradskom narodnom odboru opštine Zemun osnovan je 1952. godine Odbor za fizičku kulturu. U junu 1955. prerastao je u Savez za fizičku kulturu, a posle nekoliko promena naziva ustalilo se ime Savez organizacija za fizičku kulturu, poznato po skraćenici SOFK.
U njegovom radu posebno se isticao dugogodišnji sekretar Slavko Suvačarev. Od sredine sedamdesetih delovala je i opštinska Samoupravna zajednica fizičke kulture, čiji je dugogodišnji sekretar bio Mirko Tutorov.
Ta zajednica prestala je da radi 1988. godine, dok je SOFK ugašen 1992. Iste godine osnovan je Savez sportova, sa Dušanom Ostojićem kao predsednikom. Među angažovanim sportskim radnicima bio je i Zoran Milošević.
Škole kao rasadnici sportista
Fizičkom vaspitanju posle rata pridavan je veliki značaj. Uz redovnu nastavu, krajem pedesetih godina počela su da se osnivaju školska sportska društva, koja su učenicima omogućavala da treniraju i učestvuju na takmičenjima.
Njihov rad povezan je osnivanjem Opštinskog saveza školskih društava za fizičku kulturu u oktobru 1966. godine. Među ljudima koji su doprinosili njegovom radu bili su Kazimir Fulgozi, Milan Starčević i Stanko Daničić.
Škole su se svake godine nadmetale u različitim disciplinama. Najuspešnije ekipe nastavljale su takmičenja na nivou Beograda, a zatim i na Susretima školske omladine Srbije. Zemunski osnovci i srednjoškolci više puta su osvajali titule prvaka Beograda i Srbije.
Važnu ulogu imali su nastavnici koji su prepoznavali talenat učenika i podsticali ih da nastave da treniraju u gradskim klubovima.
Studentski sport i sport dostupan svima
Na Poljoprivrednom fakultetu osnovano je već 1947. godine sportsko društvo „Agronom“, sa više klubova u svom sastavu. Studenti su nastupali na prvenstvima Beogradskog univerziteta i Agronomijadama, susretima sportista poljoprivrednih fakulteta i viših škola Jugoslavije. „Agronom“ je na tim susretima više puta bio ukupni pobednik.
Sportske aktivnosti razvijane su i u zemunskim ustanovama za slepe i gluve. U Domu slepih stasavali su uspešni šahisti, dok se Robert Higl isticao atletskim rezultatima u konkurenciji slepih sportista.
Veoma aktivna bila je i škola „Radivoj Popović“. Za uspehe u fizičkom vaspitanju dobila je 1975. godine nagradu Udruženja sportskih novinara Beograda. Nastavnica te škole i nekadašnja rukometašica Radmila Dragosavac iste godine dobila je Oktobarsku nagradu Beograda.
Radničke sportske igre
Sport se organizovano razvijao i u zemunskim preduzećima. U prvim posleratnim godinama održavani su susreti radnika srodnih industrijskih grana, među kojima su bili metalci, grafičari i tekstilci.
Kasnije su uvedena opštinska takmičenja, a od 1961. godine redovno su održavane Radničke sportske igre. Opštinski pobednici predstavljali su Zemun na gradskom nivou.
O razmerama tih aktivnosti govore podaci koje navodi Branko Najhold: tokom 1988. godine u Zemunu je u 12 disciplina nastupilo oko 150 ženskih i 850 muških ekipa iz približno 150 radnih organizacija, sa ukupno oko 22.000 takmičara.
Posebna takmičenja organizovana su za penzionere i osobe sa invaliditetom. Sport je imao značajno mesto i u vojnim garnizonima na teritoriji Zemuna, kao i u Višoj školi unutrašnjih poslova.
Klubovi kao mesta odrastanja
Zemunski klubovi bili su važna mesta društvenog života. Pored treninga i utakmica, članove su povezivali druženje, prijateljstva i zajednički rad na uređenju prostorija i igrališta.
Istovremeno, klubove su često pratili nedostatak novca i problemi sa prostorom. Najtalentovaniji sportisti odlazili su u veće i finansijski snažnije klubove, u kojima su imali više mogućnosti za nastavak karijere. Zemun je tako stvarao brojne vrhunske takmičare, ali su mnogi najveće uspehe ostvarivali pod drugim klupskim imenima.
U kajaku i kanuu zemunski klubovi uspeli su da duže zadržavaju najbolje takmičare i ostvaruju kontinuitet vrhunskih rezultata. Dunav i život klubova na njegovoj obali imali su posebno mesto u sportskom identitetu grada.
Zemun na kraju XX veka
Prema podacima iz Najholdovog teksta, u zemunskoj opštini je 2000. godine bilo registrovano 60 sportskih klubova i 31 školsko sportsko društvo, sa više od 15.000 aktivnih članova.
Iza tih brojeva nalazile su se decenije treninga, takmičenja i dobrovoljnog rada. Istoriju zemunskog sporta činili su osvajači medalja, ali i ljudi koji su otvarali sale, održavali terene, vodili administraciju i učili decu prvim sportskim koracima.
Priče o pojedinačnim disciplinama, klubovima i njihovim najistaknutijim članovima biće predstavljene u nastavku ovog serijala.
Izvor: tekst Branka Najholda