Košarkaška istorija Zemuna razvijala se na školskim igralištima i otvorenim terenima, uz generacije mladih igrača i trenere koji su godinama ostajali uz svoj klub. U središtu te priče nalazi se „Mladost“, ali i njeni prethodnici, iz kojih su potekli prvi posleratni zemunski košarkaši.
Posebno mesto pripada Miomiru Liliću Liletu, dugogodišnjem treneru i sportskom radniku, čiji je život bio čvrsto vezan za klub. Uz njega su stasavali igrači koji su donosili uspehe zemunskoj košarci, nastupali za reprezentaciju i kasnije preuzimali brigu o novim generacijama.
Ovaj pregled prati razvoj košarke u Zemunu od završetka Drugog svetskog rata do 2000. godine.
Prvi posleratni klubovi
Posle rata košarka se u Zemunu najpre igrala u Srednjoj fiskulturnoj školi. Prvi košarkaški klub osnovan je 1947. godine pri sportskom društvu „Jedinstvo“, ali se ubrzo ugasio.
Tokom 1949. osnovani su „Ikarus“, „Omladinac“ i „Lokomotiva“. „Ikarus“ je bio kratkog veka, dok je „Omladinac“ 1950. promenio ime u „Budućnost“.
Krajem iste godine „Budućnost“ se pripojila „Lokomotivi“, koja je tako izvesno vreme ostala jedini košarkaški klub u gradu. Njeno igralište nalazilo se iza Doma kulture, na prostoru tada poznatom kao fiskulturno igralište.
Ojačana ekipa izborila je 1951. plasman u Srpsku ligu, koja je predstavljala drugi rang takmičenja u zemlji. Posebno uspešni bili su juniori: 1953. osvojili su drugo mesto na prvenstvu Srbije i treće na državnom prvenstvu.
Upravo iz te generacije nastao je novi klub koji će obeležiti naredne decenije zemunske košarke.
Kako je nastala Mladost
Neslaganja oko mesta mladih igrača u prvom timu dovela su do njihovog odlaska iz „Lokomotive“. Oni su 1954. godine osnovali „Mladost“, dok se prethodni klub ubrzo ugasio.
Novom kolektivu pridružio se Miomir Lilić, poznat kao Lile, koji je postao njegov dugogodišnji trener i jedan od najvažnijih organizatora rada.
Prvo igralište „Mladost“ je imala na praznom placu u Subotićevoj ulici. Klub je 1957. učestvovao u osnivanju sportskog društva „Mladost“ i postao njegov prvi član.
Od početka su rad pratili finansijski problemi, ali je ekipa uspevala da zauzme značajno mesto u beogradskoj i srpskoj košarci. Najveći oslonac bili su sopstveni igrači, stručni rad i zalaganje ljudi okupljenih oko terena.
Miomir Lilić Lile
Miomir Lilić rođen je 1931. godine u Bijelom Polju, a u Zemun je došao kao dečak. Košarci je posvetio najveći deo života.
U „Mladosti“ je obavljao različite poslove: bio je trener, predsednik, sekretar i organizator svakodnevnog rada. U periodima kada je klub imao malo aktivnih ljudi u upravi, veliki deo obaveza padao je upravo na njega.
Njegov doprinos prevazilazio je granice Zemuna. Radio je sa muškim reprezentativnim selekcijama Srbije i Beograda i ženskom reprezentacijom Jugoslavije. Bio je i košarkaški sudija i funkcioner u savezima Beograda, Srbije i Jugoslavije.
Kao trener vodio je zemunski klub približno četvrt veka, dok ga bolest nije udaljila od svakodnevnog stručnog rada. Kasnije je proglašen za doživotnog predsednika „Mladosti“.
Preminuo je 1992. godine. Klub je uspomenu na njega čuvao organizovanjem „Liletovog memorijala“.
Prva generacija i odlasci u druge sredine
„Mladost“ je rano počela da se suočava sa problemom koji je pratio i druge zemunske klubove: najbolji igrači odlazili su tamo gde su imali bolje uslove.
Krajem 1955. klub su napustili Velizar Lilić, Brunislav Pavelić i Ivan Matković, koji su prešli u tuzlanski „Proleter“. Kasnije su tamo otišli i Zdravko Pušonjić, Jovan Sinđelić i Zlatko Kranjc.
Neki su se vratili u Zemun, dok su drugi nastavili uspešne karijere. Pavelić je igrao za OKK Beograd u vreme velikih uspeha tog kluba. Matković je nastupao za „Crvenu zvezdu“ i, prema Najholdovom pregledu, bio prvi Zemunac koji je poneo dres državne košarkaške reprezentacije.
Jedan od najznačajnijih rezultata prve generacije „Mladosti“ bilo je učešće u Drugoj saveznoj ligi 1962. godine, organizovanoj tada u četiri grupe.
Kako su se stariji igrači povlačili, klub je morao da stvara novi tim.
Teren kod škole Lazar Savatić
Od 1964. godine „Mladost“ je koristila igralište u dvorištu Osnovne škole „Lazar Savatić“.
Tu je nastajala nova generacija. Juniorska ekipa osvojila je 1965. drugo mesto na prvenstvu Srbije, a najtalentovaniji igrači postepeno su ulazili u prvi tim.
Među njima se posebno izdvojio Stanislav Bizjak, poznat pod nadimkom Packe. Rođen 1948. godine, spojio je veliki talenat sa upornim radom i postao jedan od najznačajnijih igrača u istoriji zemunske košarke.
Stanislav Bizjak i reprezentativni uspesi
Najveći deo igračke karijere Stanislav Bizjak proveo je u „Mladosti“. Kraće vreme nastupao je za OKK Beograd, a aktivno igranje završio je u matičnom klubu.
Kao član omladinske reprezentacije Jugoslavije učestvovao je na Evropskom prvenstvu u Vigou, gde je osvojena srebrna medalja.
Prema podacima koje navodi Branko Najhold, Bizjak je za najbolju državnu selekciju nastupio 42 puta. Sa reprezentacijom je osvojio zlatne medalje na Balkanijadama 1970. i 1971. i na Mediteranskim igrama 1971. godine.
Bio je i među kandidatima za olimpijsku reprezentaciju 1972, ali na Igrama u Minhenu nije nastupio.
Po završetku igračke karijere ostao je angažovan u upravi „Mladosti“, pomažući klubu u kojem se afirmisao.
Nadomak Prve savezne lige
Uz Stanislava Bizjaka, značajno mesto u tadašnjoj ekipi imali su njegov stariji brat Renato, Milenko Maksić, Dušan Knežević, Smail Dedić, Aleksandar Vrzić i Slavoljub Živković.
Kasnije su važnu ulogu preuzeli Slobodan Rajković, Miodrag Žugić, Zoran Hinić i Nenad Pujaz.
Predvođena Miomirom Lilićem, „Mladost“ je od 1969. do 1984. godine igrala u istočnoj grupi Druge savezne lige. U sezonama 1971/72. i 1973/74. zauzela je drugo mesto, a 1974/75. bila je prva.
Ipak, pokušaji da se kroz kvalifikacije izbori ulazak u Prvu saveznu ligu 1972. i 1975. završeni su bez uspeha.
Posle drugog neuspeha ekipa se osula. Lilić je ponovo stvarao tim, ali rezultati više nisu bili na nivou prethodne generacije. „Mladost“ je 1984. ispala iz Druge savezne lige.
Teške godine i povratak bivših igrača
Posle ispadanja usledio je period pada i postepenog oporavka.
U upravu su se uključili nekadašnji igrači Stanislav Bizjak, Miodrag Žugić, Nenad Pujaz i Zoran Hinić, uz još nekoliko ljudi vezanih za klub. Njihovo angažovanje pomoglo je da se rad nastavi u teškim okolnostima.
„Mladost“ je igrački kadar i dalje velikim delom popunjavala iz juniorskog pogona. Među košarkašima koji su potekli iz kluba bio je Nebojša Zorkić, rođen 1961. godine u Zemunu.
Zorkić je iz „Mladosti“ prešao u „Partizan“, a kasnije nastupao za druge domaće i švajcarske klubove. Ostvario je zapaženu reprezentativnu karijeru, sa 96 nastupa za najbolji državni tim, prema Najholdovom pregledu.
Njegov put bio je još jedan primer značaja zemunske škole košarke.
Sponzorska imena i ulazak u elitu
Tokom devedesetih klub je pokušavao da finansiranje obezbedi saradnjom sa različitim sponzorima. Njihova imena dodavana su osnovnom nazivu.
Tako je „Mladost“ nastupala kao „Mladost Sami“, „Mladost Sportina“, „Mladost Srbos osiguranje“ i „Mladost Swiss bank“.
Pod vođstvom trenera Jovana Antonića, nekadašnjeg igrača kluba, ekipa je u sezoni 1993/94. izborila plasman u Prvu B ligu. Među pojačanjima bio je Zemunac Branko Sinđelić, koji je došao iz „Partizana“.
Posle proširenja najvišeg ranga, „Mladost“ je u sezoni 1994/95. zaigrala u Prvoj A ligi i tako ostvarila cilj kojem su težile ranije generacije.
Sezonu je završila na 19. mestu. Međutim, odlazak trenera i većeg broja igrača ponovo je oslabio ekipu. Naredne sezone klub je zauzeo 30. mesto među 32 učesnika.
Prvoligaški period ostao je kratak, praćen finansijskim teškoćama i organizacionim problemima.
Sećanje na Branislava Aćimovića
Klub je početkom 1996. pogodila smrt trenera Branislava Aćimovića, koji je stradao u ranim jutarnjim časovima 1. januara.
Od iste godine „Mladost“ je, zajedno sa drugim klubovima u kojima je radio i članovima njegove porodice, učestvovala u organizovanju memorijalnog turnira.
Takva okupljanja čuvala su sećanje na ljude čiji je stručni rad ostavio trag u klubu i među igračima koje su trenirali.
Ostali zemunski košarkaški klubovi
Pored „Mladosti“, u Zemunu su osnivani i drugi klubovi.
„Donji grad“ nastao je 1974, a „Borac“ 1978. godine. „Borac“ je 1993. promenio ime u „Zemun Drvomarket“, a 1995. u „Zemun Taurun“, u skladu sa promenama sponzora.
Zalaganjem nekadašnjeg igrača Zorana Miloševića, „Borac“ je obnovljen 1996. godine.
Delovali su i „Navip“ i „Vremeplov Ekser“. Ovaj drugi osnovao je 1996. Bane Ostojić, okupljajući veterane zemunske košarke koji su želeli da nastave da igraju.
Ti klubovi širili su mogućnosti za bavljenje košarkom u gradu. Njihove ambicije i rezultati zavisili su od raspoloživih sredstava, a „Mladost“ je u periodu do kraja XX veka zadržala vodeće mesto u zemunskoj košarci.
Pokušaji razvoja ženske košarke
Ženske košarkaške ekipe postojale su pri posleratnim sportskim društvima „Jedinstvo“ i „Lokomotiva“, ali su bile kratkog veka.
Miomir Lilić je u više navrata pokušavao da organizuje žensku ekipu i pri „Mladosti“. Prema dostavljenom istorijskom pregledu, ti pokušaji nisu doveli do dugotrajnijeg takmičarskog razvoja u periodu kojim se tekst bavi.
Košarka kao deo gradskog života
„Mladost“ je kraj XX veka dočekala sa ozbiljnim problemima, među kojima su bili gubitak prostora i teškoće u finansiranju. Ipak, iza nje su ostale decenije rada, reprezentativci, uspešne mlađe selekcije i generacije ljudi vezanih za klub.
Istorija zemunske košarke čuva se i kroz priče o terenima u Subotićevoj ulici i kod škole „Lazar Savatić“, Liletovim treninzima i utakmicama na kojima se okupljala lokalna publika.
Na tim mestima nastajala su sportska znanja i prijateljstva, a mnogi bivši igrači kasnije su se vraćali kao treneri i članovi uprave. Njihov povratak pomagao je da košarka u Zemunu nastavi da živi i onda kada su rezultati i uslovi bili skromniji.
Izvor: tekst Branka Najholda